Sanat, varoluşsal bir yüzleşmedir derler. İnsanın kendi içindeki kaosu, evrenin düzeniyle veya düzensizliğiyle çarpıştırma hali. Ancak bugün müzik dünyasına, o parıltılı sahnelere ve stüdyolardan süzülüp gelen “kusursuz” kayıtlara baktığımızda, bambaşka ve devasa bir problemle karşılaşıyoruz: Sanatsal üretim kılıfına saklanmış şişkin egolar ve estetik kaygıların arkasına gizlenen koca bir iki yüzlülük.

Vitrinde bize sunulan hikaye hep aynıdır. Röportajlarda “ilhamın o uhrevi yolculuğundan”, “sesin soyut, dokunulmaz renklerinden” bahseden, kusursuzluğa takıntılı figürler... Bize sanatın, insanüstü bir boyuttan göklerimize indiğini satmaya çalışırlar. Oysa müziğin o terli, yağlı, lehim kokan ve son derece mekanik gerçeği bambaşkadır. Kusursuz bir estetik vizyon diye yutturulan o şaşaalı dünyayı biraz kazıdığınızda, altından çoğu zaman kabartılmış bir benlik algısı ve derin bir teknik çaresizlik çıkar.

Gerçek şu ki müzik; o steril ve ulaşılamaz ilham perilerinin kulağa fısıldamasıyla var olmaz. Kırmızı bir elektro gitarın kasasını açıp, oksitlenmiş bir potansiyometreyi lehimlerken yanan parmaklarda yatar asıl emek. Reaper veya Audacity ekranının karşısında, bir vokalin tek bir detonesini düzeltmek veya o frekansı oturtmak için saatlerce harcanan o sessiz, isyankar mesaide gizlidir. Fişi prize taktığınızda duyduğunuz o ilk elektrik akımıdır gerçek olan. Ancak ego, mutfaktaki bu dağınıklığın, bu ham ameleliğin görünmesini istemez.

Bugün geldiğimiz noktada “estetik kaygı” dediğimiz şey, felsefi bir arayıştan ziyade ucuz bir pazarlama stratejisine dönüştü. Sahnedeki o ham, kanlı canlı ve isyankar ruh, dijital dünyanın kusursuzluk filtresinden geçirildiğinde varoluş amacını yitiriyor. İki yüzlülük tam da burada başlıyor: Dinleyiciye “saf duyguyu”, “organik acıyı” pazarlarken, arka planda her notasını, her nefes alışını vokal prosesörleriyle, endüstri standartlarının o soğuk bıçağıyla tek tipleştiren bir üretim bandı çalışıyor. Hata yapma lüksü elinden alınmış, bütün defoları zımparalanmış bir ses bütünlüğüne sanat diyebilir miyiz? İnsan doğası gereği kusurludur ve sanat, tam olarak bu kusurların samimi bir dışavurumudur. Kusurları örtmek için saatlerce miksaj başında ter döken, sonra da çıkıp “biz çok organik bir iş yaptık” diyen zihniyet, aslında müziğe değil, kendi egosunun inşa ettiği o sahte vitrine hizmet etmektedir. Bu, kendi kendini pohpohlamaktan başka bir şey değildir.

Gerçek bir üreticinin, müziğe sahiden kafa yoran birinin pohpohlanmaya, sahte alkışlara veya cilalı övgülere ihtiyacı yoktur. Müziğin doğası gereği sert, köşeli ve yüzleşmeye açık olması gerekir; tıpkı hayatın kendisi gibi. Bir amfiden gelen o hafif dip gürültüsünü, o ham cızırtıyı “estetik değil” diyerek tamamen silmek, müziğin nefes borusunu kesmektir, onun yaşanmışlığını inkar etmektir. Her şeyin pürüzsüz ve mükemmel olduğu bir duyum, bir süre sonra plastiğe, cansız bir mankene dönüşür.

Gelişmek, daha iyiye ulaşmak ve sanattaki o gerçek fırsatları görebilmek; egoyu stüdyonun ağır kapısının ardında bırakmayı gerektirir. Müziğin o kirli, meşakkatli ve hatalara gebe doğasını olduğu gibi kucaklamadıkça, sadece günü kurtaran popüler bir illüzyonun parçası oluruz.

İhtiyacımız olan şey, sahnede devleşen egoların sahte mükemmeliyetçiliği değil. O anki ruh halinin çiğliğini, tellerin parmakta bıraktığı o sızıyı tüm defolarıyla kaydedebilme cesaretidir. Müzik endüstrisinin ve bu yola girenlerin artık o parlatılmış estetik maskesini indirip, gerçekte ne kadar “insan”, ne kadar “eksik” ve ne kadar “kusurlu” olduklarını kabul etmelerinin vakti geldi de geçiyor. Çünkü asıl gelişim, asıl sanatsal devrim, o reddettiğimiz kusurların ta kendisinde saklı.